Marine Science meets Maritime Industry - terugblik

De 3de editie van ‘Marine Science meets Maritime Industry’ op 30 mei 2017, een organisatie van Flanders’ Maritime Cluster (FMC) en het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ), stond in het teken van de uitdagingen die naar voor geschoven worden door De Blauwe Cluster. Opnieuw kwamen ruim 100 vertegenwoordigers van kennisinstellingen, overheden en bedrijfsleven bijeen in de gebouwen van het VLIZ te Oostende om ideeën met elkaar uit te wisselen.

Inleiding

Het programma begon met een inleiding van Eric Van de Eede, de voorzitter van FMC, en Tina Mertens, adjunct-directeur van het VLIZ.

Eric ging in op de recente evolutie van FMC en de link tussen FMC en De Blauwe Cluster (DBC). DBC bekijkt de ontwikkeling van innovatieve en duurzame oplossingen voor actuele, en toekomstige, ecologische, maatschappelijke en economische uitdagingen met als hoofdbekommernis kustveiligheid op lange termijn en gezonde zeevoeding. De ambitie is om totaaloplossingen te creëren die innovaties in verschillende doelstellingendomeinen aan elkaar koppelen. Er wordt volop gewerkt aan een dossier om een erkenning als speerpuntcluster te bekomen. DBC staat open voor meer bedrijven en voor samenwerking met zowel de wetenschap als de overheden. Door de samenwerkingsovereenkomst tussen FMC en De Blauwe Cluster, kunnen leden-bedrijven van FMC voor het komende jaar zonder additionele vergoeding lid worden van DBC.

Tina ging in op een aantal nieuwigheden in de recent afgesloten beheersovereenkomst tussen de Vlaamse overheid en het VLIZ. De industrie is toegevoegd bij de doelgroepen. Tevens heeft het VLIZ de opdracht gekregen om als vertegenwoordiger van de wetenschap op te treden in initiatieven ter ondersteuning van de blauwe economie. Concreet zal het VLIZ een wetenschappelijke adviesraad oprichten en coördineren in het kader van DBC. Tina gaf daarna toelichting bij het programma van de voormiddag. Tenslotte hebben alle kandidaten voor de speeddate lunch zichzelf kort voorgesteld.

Break-out sessies

De groep werd vervolgens opgesplitst in 3 diverse break-out sessies met een focus op verschillende thema’s, gelinkt aan de projectzones die DBC in het kader van de herziening van het Marien Ruimtelijk Plan vooropgesteld heeft. Elke break-out sessie werd op gang getrokken door middel van twee interessante uiteenzettingen, waarna er ruim tijd was voor discussie.

• Kunnen maatregelen voor kustveiligheid en aquacultuur elkaar versterken, meer bepaald door het verhogen van bestaande banken of het herstellen van natuurlijke rifbouwers met het doel de bodem en de kust te beschermen tegen erosie? Frederic Vermeiren (Colruyt) lichtte de nieuwe proefprojecten toe die in de windmolenparken uitgezet worden voor mosselkweek alsook een project dichter bij de kust voor de commerciële kweek van schelpdieren en zeewier. Daarbij werd tevens beklemtoond dat het wetgevend kader vandaag de dag nog niet afgestemd is tussen de verschillende buurlanden en meer flexibiliteit wenselijk is. Ook de kleinschaligheid van de proefprojecten is in de eerste plaats bedoeld om al doende te leren en vervolgens uit te breiden naar grootschaligere toepassingen. Jaak Monbaliu (KU Leuven) presenteerde de resultaten van een theoretische oefening die KU Leuven deed in opdracht van de Vlaamse overheid om het effect van de ophoging van twee zandbanken op de kust van Koksijde te bestuderen. Extra monitoring in de kustnabije zone is aangewezen om een betere inschatting te kunnen maken van de volledige golfvoortplanting van diep naar ondiep water. Tevens werd benadrukt dat elke kustzone specifieke kenmerken vertoond en er zeer voorzichtig moet omgegaan worden met het kopiëren van onderzoeksresultaten van de ene kustzone naar een andere.

Tina Mertens (VLIZ) en Daan Delbaere (ILVO) traden op als moderator en co-moderator.

• Kan een multifunctioneel eiland voor de kust van Bredene-De Haan ruimte bieden voor verschillende gebruikersfuncties zoals energieproductie, -opslag, aquacultuur, ontzilting, natuurontwikkeling, toerisme en kustveiligheid? Spreker Jan Hensmans (FOD economie) ging in zijn praatje dieper in op de uitdagingen en opportuniteiten van een vermaasd elektriciteitsgrid in de Noordzee. Om dit te realiseren werd het belang van een incrementele benadering met test cases onderstreept. De spreker gaf aan dat een multifunctioneel eiland als gevalstudie kan fungeren om te komen tot een North Sea Grid. Tine Boon (Tractebel) schetste de snelle technologische ontwikkelingen en geassocieerde kostenreducties op het vlak van hernieuwbare energie. Voor het energieluik van De Blauwe Cluster zal voornamelijk worden ingezet op innovatieve vormen van energieopwekking maar evenzeer op energieopslag met het oog op netwerkstabilisatie. Het multifunctioneel eiland zal een belangrijke rol spelen bij het realiseren van deze ambities.

Hans Pirlet (VLIZ) en Jan Seys (VLIZ) traden op als moderator en co-moderator.

• Welke ingrepen zijn nodig om binnenvaart op zee breder inzetbaar te maken en kan hier een win-win gecreëerd worden met kustveiligheid en natuurontwikkeling? Spreker Marc Vantorre (Universiteit Gent) lichtte toe dat er momenteel reeds binnenvaart van Zeebrugge naar Antwerpen via de kust mogelijk is, maar de condities zijn suboptimaal. Bijvoorbeeld binnenschepen met certificering tot een golfhoogte van 1,2 m kunnen in de winter 1 dag op 3 niet varen. Daardoor is een rendabele exploitatie niet mogelijk. Morfologische aanpassingen aan de zeebodem die de golfhoogte beperken, zoals bijvoorbeeld de verhoging van een zandbank (al dan niet tot een eiland), kan hiervoor een oplossing bieden. Annelies Bolle van IMDC gaf aan dat hiervoor reeds modelleringen uitgevoerd zijn die de gunstige invloed op de golfhoogtes aantonen, maar er zijn nog vragen, bijvoorbeeld: wat is het optimaal design? Wat is het effect op de stromingen, op sedimentatie en/of erosie? Meer onderzoek en modellering is nodig. Een pilootproject kan aanzienlijk bijdragen aan de validatie van de modellen. Daarnaast is ook technische innovatie mogelijk, zoals op het gebied van het design van binnenschepen en communicatietools. Meermaals werd er gewezen op het belang van het opstarten van een dialoog met Nederland.

Ann Overmeire (FMC) en Christiaan De Block (havenbestuur Antwerpen) waren moderator en co-moderator van deze sessie.

Plenair

Na de plenaire terugkoppeling uit de break-out sessies gaf Johan Hanssens, Secretaris-Generaal van het Departement Economie, Innovatie en Wetenschap toelichting bij het clusterbeleid van de Vlaamse regering. De Vlaamse overheid biedt steun voor twee soorten clusters, enerzijds innovatieve bedrijfsnetwerken en anderzijds speerpuntclusters. Deze laatste zijn grootschaliger, werken op langere termijn en in triple helix verband. Er zijn momenteel reeds 5 speerpuntclusters erkend, en nu is er dus het initiatief van De Blauwe Cluster om een speerpuntcluster aan te vragen op het gebied van blauwe economie. De zee biedt een groot potentieel, zoals onder meer blijkt uit de OESO-studie “The Ocean Economy in 2030”. Als de cluster erin slaagt om een goed dossier onderbouwd dossier voor te leggen, is Vlaanderen zeker bereid om een 6de speerpuntcluster toe te kennen.

Netwerklunch en speeddating

Het event werd afgesloten met een netwerklunch, waarbij de aanwezigen via speeddating individueel kennis konden maken met de sprekers en de aanwezige kernleden van DBC.

Onze dank gaat uit naar de medewerkers van VLIZ en FMC die bijgedragen hebben aan de organisatie van dit event, alle sprekers en natuurlijk de deelnemers die allemaal hebben bijgedragen aan deze interessante dag.

In organisatie van

Met steun van

Presentaties